• Casus yazılım nedir?
  • Casus yazılım nasıl korunuruz?
  • Casus yazılım bulaşma belirtileri nelerdir?
  • Casus yazılım nasıl kaldırılır?

Casus yazılım (Kötücül Yazılım, Spyware) adından da kolaylıkla anlaşılabildiği gibi hedef bilgisayara zarar verebilmek için tasarlanarak kodlar ile yazılmış kötü amaçlı sinsi yazılımlardır. Bu yazılımlar bilgisayar kullanıcısının izni olmadan verilerinde değişiklik yapabilir, onları çalabilir. Bilgisayarınız yavaşlayabilir ve donmalar yaşayabilir. En yaygın kullanılma sebepleri finansal veri hırsızlığıdır (kredi kartı, hesap şifreleri). Bilgisayara bulaştığı zaman çok zor fark edilebilmesinden kaynaklı çoğunlukla mağduriyetten sonra siber güvenlik birimlerince uyarılar sonucu yönlendirmelerle duruma müdahale edilir. Casus yazılımdan korunma yöntemlerinden en başında bulaşmaya sebep olan yaygın kullanıcı alışkanlıklarını düzeltmektir. Çoğunlukla web siteleri aracılığı ile bulaşır. Linklere doğrudan tıklama, program, resim, müzik ve benzer dosya indirmeleri sonrası ilgili dosyanın çalıştırılması ile bulaşır. İnternette dolaşırken her türlü pencereye tıklamak, sorulara tıklamalarla cevaplar vermek gibi olağan durumlar bu soruna sebep olabilir. Resmi kaynaklar dışında indirilen programların kurulum aşamasında okumadan işaretlenen ön koşullarla yüklenen ek yazılımlarda en yaygın bulaşma yollarındandır. Bilgisayara inen dosya şayet çalıştırılmadan silinirse çoğunlukla herhangi bir zarar vermez ama buna istisna olarak güçlü casus yazılımlar indirildiği taktirde bilgisayarınızın başlat menüsüne yerleşir ve bilgisayarınız ilk yeniden başladığında aktif olabilir. Network aracılığı ile bilgisayarınızın altında verilerinizi casus yazılım üreticisine aktarım sağlanabilir.

Casus yazılımdan korunmak için yapmanız gerekenler nelerdir?

  • Kullanmış olduğunuz bilgisayar işletim sistemini güncel tutun.
  • Web tarayıcı güvenlik eklentileri kullanın. Her siteye giriş sağlamayın ve sitelerdeki reklamlara tıklamayın. Çok fazla reklam yayınlayan siteler ekranı reklamlarla kaplayarak içeriklerini görmeniz için reklamlara tıklamaya sizi zorlayacaktır. Olabildiğince bu durumlardan kaçının.
  • İndirilecek bir dosya olması durumunda özellikle bir programsa resmi siteleri kullanın. Güvenilir ağlardan dosya paylaşımları sağlayın.
  • Kullandığınız programların lisanlı olmasına çok dikkat edin.
  • Creak dosya içeren ve sınırsız kullanım hakkı tanıyan program paylaşımlarına dikkat edin. Kimse size bir fayda sağlamadan yüzlerce lira olan bir uygulamayı bedava sunmayacaktır bunu unutmayın.
  • Kullanıcı puanları yüksek olan ve online veri tabanları olan güvenilir ve güçlü anitivirüs programları kullanmaya özen gösterin. (eset, kaspersky,bitdefender,avast, norton vb.,)
  • Bir programı çalıştırmak için antivirüs programınızı kapatmanız isteyen programlara dikkat edin ve kullanmamaya özen gösterin.
  • İnternet hızlandırıcı, hızlı yükleme, dosya paylaşım vs. bazı ücretsiz yazılımlar kendi amaçları dışında kurulum aşamalarında casus yazılım yüklemektedir. Hatta kendisinin anti-casus yazılımı olduğunu ve bilgisayarı zararlı yazılımlardan temizleyeceğini iddia ederek bilgisiz kullanıcıları yanıltan ve böylece birçok bilgisayara kurulan casus yazılımlar da mevcuttur. Bu tür ücretsiz bir yazılımı kurmadan önce İnternette hakkında araştırma yapmanız ya da başkalarından teknik destek almanız kesinlikle sizin yararınıza olur.


Casus yazılım bulaşma belirtileri nelerdir?

  • Bilgisayarınızın sıklıkla pup-up pencereler açması ve sürekli reklam göstermesi.
  • Kontrolsüz ve düzgün çalışmayan web tarayıcısı
  • Web tarayıcı başlangıç sayfanızın değişmesi ve Google gibi arama motorlarının sizi sürekli istediğiniz site dışı farklı sitelere yönlendirmesi
  • Sistem tepsisinde daha önce görülmeyen bir program fark edilmesi.
  • Web tarayıcıya size ait olmayan ve eklenen eklentiler, araç çubukları, favori siteler vb.
  • Bilgisayar kasma, donma ve yavaş açılması
  • E-mail hesaplarına giriş yerlerinde farklı ülkeler, şehirler görülmesi ve güvenli cihazlarınıza farklı cihazlar eklenmesi (bu kişiler şifre ve doğrulama yöntemlerinize casus yazılım sayesinde hakim olduğu için farkında olmayabilir ve güvenlik uyarıları almayabilirsiniz)
  • Programların çok geç ya da normalde daha uzun sürede açılması
  • Bilgisayarın sıklıkla mavi ekran vermesi veya hata kodu vermesi
  • Talep dışında bilgisayar güvenlik sistemlerinde değişiklikler, örneğin güvenlik duvarı ayarlarının kapanması.

 

Casus yazılımdan kurtulma yolları nelerdir?

  • Şüphelendiğiniz an antivirüs programlarınız kapalı ise devreye sokmalı ve güvenlik duvarını aktif etmelisiniz.
  • İnternet bağlantınızı kesmeli ve bir veri çalınma durumu devam ediyorsa bilgi transferini engellemeli ve farklı güvenilir bir cihazdan önemli şifrelerinizi hızlı bir şekilde değiştirmelisiniz.
  • Sorun olduğunda kesinlikle tek antivirüs programı kullanmamalı en az iki tane program ile tarama işlemi sağlamalısınız. Hatta bu işlemi bilgisayarınızı güveli modda başlatarak sağlamalısınız. Özellikle casus yazılımlar için tasarlanmış antivirüs programlarını tercih etmelisiniz.
  • Güçlü casus yazılımlar nadir de olsa kaldırıldıktan sonra bile farklı dosya isimleri ile bilgisayarın herhangi bir dosyası olarak ortaya çıkabilir. Bu tarz durumlarda her zaman en iyi çözüm virüs kaldırılsa bile tamamen sistemi sıfırlamak ve temiz bir kurulum sağlamaktır.
  • Zararlı bir yazılımın bulaştığını düşündüğünüz noktada her zaman bilgisayar başlat bölümünden tanımadığınız programları kontrol ederek çalışmalarını durdurmadan önce riskli gördüğünüz başlangıç sürecindeki yazılımı dosya konumunda açmalı ve daha sonra tüm işlemler bölümünden çalışmasını sonlandırıp, dosya konumundan silmelisiniz. Bu gibi durumlarda başlangıç sekmesi otomatik olarak kapanmaya devam ediyorsa kesinlikle bilgisayarınıza format atın.

Yorumlar

Daha yeni Daha eski